گاهی سختترین تصمیم زندگی این نیست که بفهمیم چه چیزی میخواهیم؛ مسئله این است که وقتی رسیدن به آن خطرناک، سخت یا حتی ترسناک است، باز هم بتوانیم انتخاب کنیم.
فیلم هریت (Harriet) داستان زنی است که در یکی از تاریکترین دورههای تاریخ آمریکا، تصمیم میگیرد برای آزادی خودش و دیگران قدم بردارد. داستان هریت تابمن فقط درباره فرار از بردگی نیست؛ درباره انتخاب، ترس، ایمان، خانواده، مسئولیت و ادامه دادن مسیری است که هیچ تضمینی برای پایانش وجود ندارد.
همین ویژگی باعث میشود فیلم برای مخاطبی فراتر از علاقهمندان سینمای تاریخی هم قابل توجه باشد. مخصوصاً برای نوجوانها و جوانهایی که خودشان در دورهای از زندگی قرار دارند که باید درباره آینده، تحصیل، شغل و هویت شخصی تصمیمهای مهمی بگیرند.
البته قرار نیست شرایط زندگی یک نوجوان امروز را با وضعیت هریت تابمن مقایسه کنیم. فاصله تاریخی و انسانی این دو موقعیت بسیار زیاد است. چیزی که میتوان از فیلم گرفت، بیشتر شیوه مواجهه یک انسان با انتخابهای دشوار و شرایطی خارج از کنترل او است.
معرفی فیلم هریت: فیلمی درباره آزادی، انتخاب و مقاومت
Harriet یک فیلم زندگینامهای و درام تاریخی به کارگردانی Kasi Lemmons است که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد. نقش هریت تابمن را Cynthia Erivo بازی میکند و Leslie Odom Jr.، Janelle Monáe و Joe Alwyn از دیگر بازیگران اصلی فیلم هستند.
این فیلم ۲ ساعت و ۶ دقیقه زمان دارد و فیلمنامه آن را Gregory Allen Howard و Kasi Lemmons نوشتهاند .Focus Features فیلم را روایتی از فرار هریت تابمن از بردگی و فعالیتهای بعدی او برای کمک به آزادی دیگران معرفی میکند.
داستان فیلم در میانه قرن نوزدهم میگذرد؛ دورهای که بردهداری در بخشهایی از ایالات متحده برقرار بود و افراد بردهشده از ابتداییترین حقوق انسانی خود محروم بودند.
هریت تابمن که هنگام تولد Araminta Ross نام داشت، در سال ۱۸۲۲ در شهرستان دورچسترِ ایالت مریلند، در خانوادهای برده به دنیا آمد. منابع National Park Service سال تولد او را ۱۸۲۲ میدانند، هرچند درباره روز دقیق تولدش سند قطعی وجود ندارد.
او بعدها نام Harriet را، در ارتباط با نام مادرش و پس از ازدواج با John Tubman، به کار برد. در سال ۱۸۴۹ از بردگی گریخت و پس از رسیدن به آزادی، بهجای اینکه زندگی خود را فقط در امنیت ادامه دهد، بارها به مریلند بازگشت تا به اعضای خانواده و دیگر آزادیخواهان کمک کند. National Park Service تعداد این سفرها را حدود ۱۳ بار ذکر میکند و میگوید او به حدود ۷۰ نفر برای رسیدن به آزادی کمک کرد.
همین بخش از زندگی هریت، محور اصلی فیلم را شکل میدهد.
چرا نام هریت تابمن در تاریخ ماندگار شد؟
هریت تابمن فقط بهعنوان زنی که از بردگی فرار کرد شناخته نمیشود. او بعدها به یکی از چهرههای مهم جنبش مبارزه با بردهداری تبدیل شد و در جریان جنگ داخلی آمریکا نیز نقشهایی از جمله پرستاری، جاسوسی و همکاری با نیروهای اتحادیه بر عهده داشت. پس از جنگ نیز فعالیتهای او به موضوعاتی مانند حقوق زنان و حق رأی زنان گسترش پیدا کرد.
به همین دلیل، فیلم تنها بخش کوچکی از زندگی بسیار گسترده او را انتخاب میکند؛ تمرکز اصلی داستان بر فرار از بردگی و تلاشهای هریت برای کمک به دیگران در مسیر Underground Railroad است.
Underground Railroad برخلاف چیزی که شاید از اسم آن تصور شود، یک راهآهن واقعی یا یک سازمان واحد با ساختار رسمی نبود. این اصطلاح به شبکهای از مسیرها، افراد و مکانهایی اشاره دارد که به افراد بردهشده برای فرار و رسیدن به آزادی کمک میکردند. National Park Service آن را بخشی از مقاومت در برابر بردهداری و تلاش برای رهایی از بردگی توضیح میدهد.
آیا فیلم هریت بر اساس داستان واقعی ساخته شده است؟
بله. هریت بر اساس زندگی واقعی هریت تابمن ساخته شده است؛ اما نباید تمام صحنهها و شخصیتهای فیلم را یک مستند تاریخی در نظر گرفت.
این تفاوت برای تماشای فیلم اهمیت زیادی دارد.
خط اصلی داستان ــ تولد هریت در بردگی، فرار او در سال ۱۸۴۹، رسیدنش به آزادی و بازگشتهای متعددش برای کمک به دیگران ــ ریشه تاریخی دارد و توسط منابع تاریخی معتبر از جمله National Park Service تأیید شده است.
اما سینما برای ساختن یک داستان منسجم، گاهی شخصیتها را ترکیب میکند، بعضی موقعیتها را تغییر میدهد یا شخصیتهایی را به داستان اضافه میکند.
برای مثال، Gideon Brodess که یکی از شخصیتهای مهم و تعقیبکننده هریت در فیلم است، شخصیتی تاریخی به این شکل نیست و حضور و تعقیب مداوم او در فیلم بخشی از درام سینمایی است. منابع بررسیکننده دقت تاریخی فیلم نیز این شخصیت را ساخته فیلم میدانند، در حالی که خانواده Brodess و Edward Brodess شخصیتها و افراد واقعی تاریخ هریت تابمن بودند.
بنابراین بهتر است فیلم را اینطور ببینیم:
هسته اصلی داستان واقعی است، اما همه جزئیات آن مستند تاریخی نیستند.
این تفکیک از آن جهت مهم است که مخاطب بعد از تماشای فیلم، اطلاعات سینمایی را با واقعیت تاریخی اشتباه نگیرد.
خلاصه داستان فیلم هریت (بدون اسپویل)
هریت تابمن در ابتدای داستان زنی است که در شرایط بردگی زندگی میکند و میداند ممکن است آینده او و خانوادهاش هر لحظه با تصمیم صاحبانشان تغییر کند.
ترس از جدا شدن اعضای خانواده و فروخته شدن به مناطق دورتر، بخشی از واقعیت زندگی اوست. پس از مرگ Edward Brodess، هریت با خطر جدیتری برای آینده خود روبهرو میشود و تصمیم میگیرد از بردگی فرار کند.
مسیر رسیدن به آزادی ساده نیست. هریت باید بدون اینکه گرفتار شود، مسیر خود را پیدا کند و از شبکهای از افراد و مکانهای امن کمک بگیرد.
اما نقطه مهم داستان بعد از رسیدن او به آزادی اتفاق میافتد.
هریت میتوانست زندگی جدید خود را آغاز کند و از خطری که پشت سر گذاشته بود فاصله بگیرد. در عوض، تصمیم میگیرد دوباره به منطقهای که از آن فرار کرده بازگردد و برای آزادی اعضای خانواده و دیگر افراد بردهشده تلاش کند.
از اینجا داستان از یک فرار شخصی به یک مبارزه برای آزادی دیگران تبدیل میشود.
فیلم بخش قابل توجهی از کشمکش خود را بر همین انتخاب بنا میکند: هریت باید میان امنیت شخصی و بازگشت به شرایط خطرناک یکی را انتخاب کند.
بدون اینکه پایان داستان را فاش کنیم، همین انتخاب مسیر اصلی فیلم را مشخص میکند
فیلم هریت چگونه یک شخصیت تاریخی را به قهرمان سینمایی تبدیل میکند؟
یکی از جذابترین نکات فیلم این است که هریت را فقط بهعنوان یک نماد تاریخی نشان نمیدهد. فیلم تلاش میکند ترس، ایمان، خشم و اراده او را هم وارد روایت کند.
البته اینجا باید میان شخصیت تاریخی و شخصیت سینمایی تفاوت بگذاریم.
ما از منابع تاریخی میدانیم که هریت تابمن انسانی عمیقاً مذهبی بود و ایمان نقش مهمی در زندگی او داشت. همچنین او در دوران کودکی دچار آسیب شدید به سر شد؛ National Park Service این حادثه را یکی از اتفاقات مهم زندگی او میداند.
فیلم از همین زمینه تاریخی استفاده میکند و تجربههای معنوی هریت را بخشی از روایت خود قرار میدهد. اما نحوه نمایش این تجربهها، انتخابی هنری است و نباید هر تصویر سینمایی را سند تاریخی تلقی کرد.
این نکته یکی از دلایلی است که هریت را برای تحلیل جذاب میکند: فیلم فقط نمیپرسد «هریت چه کار کرد؟»، بلکه تلاش میکند نشان دهد چه چیزی ممکن است به او توان ادامه دادن داده باشد.
پیامهای روانشناختی فیلم هریت: از تاب آوری تا تصمیم گیری
اگر بخواهیم هریت را فقط یک فیلم تاریخی بدانیم، بخش مهمی از ظرفیت آن را از دست میدهیم. داستان فیلم موقعیتهایی ایجاد میکند که میتوان آنها را از زاویه مفاهیمی مانند تابآوری، خودکارآمدی، انگیزه و تصمیمگیری بررسی کرد.
البته اینجا یک مرز مهم وجود دارد: قرار نیست از روی رفتار یک شخصیت تاریخی برای او تشخیص روانشناختی صادر کنیم یا بگوییم فیلم یک نظریه علمی را اثبات میکند. آنچه میتوان انجام داد، بررسی رفتارها و انتخابهای شخصیت با استفاده از مفاهیم شناختهشده روانشناسی است.
تابآوری یعنی ادامه دادن، نه نترسیدن
یکی از مهمترین مفاهیمی که در داستان هریت دیده میشود، تابآوری است.
تابآوری را نباید با «همیشه قوی بودن» یا «هیچوقت ناراحت نشدن» اشتباه گرفت. در ادبیات روانشناسی، تابآوری بیشتر به فرایند سازگاری و ادامه عملکرد در مواجهه با شرایط دشوار مربوط میشود.
هریت در فیلم بارها با موقعیتهایی روبهرو میشود که ترس، فشار و خطر بخشی جداییناپذیر از آنهاست. بنابراین تصویر او از شجاعت، تصویر فردی نیست که هیچ ترسی ندارد؛ بلکه فردی است که ترس مانع همه تصمیمهایش نمیشود.
البته این به معنای نادیده گرفتن ترس یا تصمیمگیری عجولانه نیست. بعضی ترسها اطلاعات مهمی درباره یک خطر واقعی به ما میدهند. تابآوری زمانی معنا پیدا میکند که فرد بتواند شرایط را ببیند، خطر را ارزیابی کند و در صورت امکان راهی برای ادامه پیدا کند.
انگیزه وقتی ماندگارتر میشود که به یک دلیل شخصی وصل باشد
هریت بعد از رسیدن به آزادی، میتوانست تصمیم بگیرد که دیگر به سراغ زندگی قبلی خود نرود. اما هدف او فقط رهایی شخصی باقی نمیماند.
خانواده، آزادی و کمک به دیگران برای او به ارزشهایی تبدیل میشوند که تصمیمهای بعدیاش را جهت میدهند.
از همینجا میتوان تفاوت میان یک هدف کلی و یک هدف شخصی را دید.
“میخواهم موفق شوم” هدفی است که تقریباً هر کسی میتواند آن را تکرار کند؛ اما سؤال مهمتر این است که موفقیت برای خود من چه معنایی دارد؟
این موضوع به این معنا نیست که داشتن یک «چرای بزرگ» موفقیت را تضمین میکند. عوامل زیادی مانند شرایط خانوادگی، امکانات، کیفیت آموزش، وضعیت اقتصادی و مهارتهای فردی هم در نتیجه نقش دارند.
اما شناخت دلیل شخصی یک هدف میتواند کمک کند بفهمیم اصلاً چرا میخواهیم برای آن تلاش کنیم.
تصمیم گیری وقتی هیچ گزینهای کاملاً بدون هزینه نیست
یکی از جنبههای جذاب داستان هریت، تصمیمگیری در شرایطی است که هیچ انتخابی کاملاً امن نیست.
برای او، ماندن خطر دارد و فرار هم خطر دارد. بازگشت برای کمک به دیگران نیز تصمیمی پرریسک است.
زندگی یک نوجوان یا دانشجو طبیعتاً با این شرایط قابل مقایسه نیست، اما اصل مسئله آشناست: گاهی در زندگی با انتخابی روبهرو میشویم که هیچ گزینهای کاملاً ایدهآل نیست.
تصمیم بهتر نیازمند بررسی اطلاعات، شناخت تواناییها، در نظر گرفتن محدودیتها و مشخص کردن ارزشهای شخصی است.
از این زاویه، داستان هریت یک پیام ساده اما مهم دارد:
تصمیم خوب همیشه تصمیمی نیست که هیچ ریسکی نداشته باشد؛ تصمیم خوب میتواند تصمیمی باشد که با اطلاعات موجود و شرایط واقعی فرد بیشترین سازگاری را دارد.
خودکارآمدی؛ قبل از اینکه بدانی موفق میشوی، باور داشته باش که میتوانی اقدام کنی
مفهوم دیگری که میتوان در تحلیل شخصیت هریت به آن توجه کرد، خودکارآمدی یا Self-efficacy است.
خودکارآمدی با اعتمادبهنفس عمومی تفاوت دارد. منظور از آن، باور فرد نسبت به توانایی خودش برای انجام یک رفتار یا مدیریت یک موقعیت مشخص است.
هدف بزرگ را به قدم بعدی تبدیل کن
یکی از مشکلات رایج در هدفگذاری، بزرگ و مبهم تعریف کردن هدف است.
«میخواهم موفق شوم.»
«میخواهم آینده خوبی داشته باشم.»
«میخواهم در یک دانشگاه خوب قبول شوم»
هیچکدام بهتنهایی به ما نمیگویند امروز چه کاری باید انجام دهیم.
در داستان هریت، هدف بزرگ او از مجموعهای از تصمیمها و اقدامهای مشخص ساخته میشود. همین منطق را میتوان در زندگی تحصیلی هم به کار گرفت.
هدف بزرگ همچنان سر جای خودش است؛ اما به جای اینکه هر روز فقط به فاصله خودت تا مقصد فکر کنی، میدانی امروز چه کاری باید انجام دهی.
شکست را با پایان مسیر اشتباه نگیر
در مسیر هریت، رسیدن به آزادی یک اتفاق ساده و یکباره نیست. داستان او مجموعهای از خطرها، انتخابها و موانع است.
در زندگی واقعی هم یک نتیجه ضعیف لزوماً پایان مسیر نیست.
کمک گرفتن را با ضعف اشتباه نگیر
هریت در داستان خود تنها نیست. شبکهای از آدمها و مکانهای امن در مسیر Underground Railroad وجود دارد و همین همکاری، امکان ادامه مسیر را فراهم میکند.
در زندگی امروز هم رشد فردی لزوماً یک پروژه انفرادی نیست.
کمک گرفتن زمانی مشکلساز میشود که فرد تمام مسئولیت تصمیم خود را به دیگران واگذار کند.
اما مشورت گرفتن با واگذار کردن تصمیم فرق دارد.
میتوان از دیگران اطلاعات و دیدگاه گرفت و در نهایت مسئولیت انتخاب خود را پذیرفت.
بین «خواست خودم» و «انتظار دیگران» تفاوت بگذار
یکی از پرسشهایی که میتوان بعد از تماشای هریت از خود پرسید، این است که چه مقدار از انتخابهای زندگی ما واقعاً انتخاب خودمان هستند.
منتقدان درباره فیلم هریت چه نظری دارند؟
فیلم هریت در مجموع واکنش مثبتی از سوی منتقدان دریافت کرد، اما این استقبال به معنی بینقص دانستن فیلم نیست.
در Rotten Tomatoes، فیلم در حال حاضر ۷۴ درصد امتیاز منتقدان و ۹۷ درصد امتیاز مخاطبان تأییدشده دارد. Metacritic نیز امتیاز ۶۶ از ۱۰۰ را بر اساس ۴۱ نقد ثبت کرده است. این تفاوت میان امتیاز مخاطبان و منتقدان نشان میدهد که فیلم برای بسیاری از تماشاگران تأثیرگذارتر از ارزیابی متوسط منتقدان بوده است.
یکی از نقاط قوتی که در نقدها بیشتر دیده میشود، بازی Cynthia Erivo در نقش هریت تابمن است. اجرای او به فیلم انرژی و حضور عاطفی میدهد و باعث میشود شخصیت اصلی فقط یک چهره تاریخی دور از دسترس نباشد.
در مقابل، انتقاد مهمی که درباره فیلم مطرح شده، به فیلمنامه و ساختار نسبتاً آشنای آن مربوط است. بعضی منتقدان معتقدند فیلم با وجود داستان تاریخی بسیار قدرتمند، گاهی بیش از حد از الگوی معمول فیلمهای زندگینامهای و قهرمانمحور پیروی میکند. Rotten Tomatoes نیز در جمعبندی نقدهای خود به همین مسئله اشاره دارد.
بنابراین اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، هریت فیلمی است که بازیگری قدرتمند، داستان تاریخی مهم و لحظات عاطفی مؤثری دارد، اما از نظر فیلمنامه و پیچیدگی روایی میتوانست جسورانهتر باشد.
همین نکته باعث میشود بهتر باشد فیلم را نه بهعنوان یک شاهکار بینقص، بلکه بهعنوان یک درام زندگینامهای قابلتوجه تماشا کنیم.
فیلم هریت برای چه کسانی مناسب است؟
هریت بیشتر برای کسانی جذاب خواهد بود که به فیلمهای تاریخی، داستانهای واقعی، شخصیتهای الهامبخش و موضوعاتی مانند آزادی، مقاومت و انتخاب علاقه دارند.
چه کسانی احتمالاً با فیلم ارتباط کمتری میگیرند؟
اگر دنبال فیلمی کاملاً سرگرمکننده، طنز یا مدرن هستید، احتمالاً هریت انتخاب اول شما نخواهد بود.
همچنین اگر با فیلمهای تاریخی و زندگینامهای ارتباط برقرار نمیکنید، ممکن است بعضی قسمتهای آن برایتان بیش از حد جدی یا قابل پیشبینی به نظر برسد.
از طرف دیگر، موضوع فیلم درباره بردهداری، خشونت و سلب آزادی انسانهاست. بنابراین فضای آن در بخشهایی سنگین و ناراحتکننده میشود. فیلم در آمریکا با ردهبندی PG-13 اکران شده و Common Sense Media نیز به وجود خشونت، تصاویر آزاردهنده و مضامین سنگین در آن اشاره میکند.
برای نوجوان کمسنتر، بهتر است انتخاب فیلم با توجه به آمادگی عاطفی او و حساسیتش نسبت به چنین موضوعاتی انجام شود.
فیلم هریت چه چیزی درباره رشد فردی به ما یاد میدهد؟
اگر بخواهیم تمام بحث مقاله را در چند مفهوم خلاصه کنیم، شاید مهمترین ارزش هریت در چهار موضوع باشد: هدف، انتخاب، تابآوری و مسئولیت.
فیلم نشان نمیدهد که داشتن هدف باعث میشود مسیر آسان شود. اتفاقاً برعکس؛ هدف هریت در شرایطی شکل میگیرد که موانع بسیار جدی هستند.
اما برای مخاطب امروز، درس مهمتر شاید این باشد که هدف بدون عمل چندان تغییری ایجاد نمیکند.
از طرف دیگر، فیلم درباره مسئولیت هم حرف میزند.
هر انتخابی هزینهای دارد و هیچکس نمیتواند تمام نتیجه آینده را پیشبینی کند. آنچه در اختیار ماست، جمعآوری اطلاعات، بررسی گزینهها و انتخاب آگاهانهتر است.
این نگاه برای رشد فردی سالمتر از وعدههایی مانند «اگر واقعاً بخواهی، حتماً موفق میشوی» است.
چون واقعیت این است که تلاش همیشه نتیجه دلخواه را تضمین نمیکند.
گاهی لازم است هدف تغییر کند.
گاهی روش تغییر میکند.
گاهی باید از دیگران کمک گرفت.
و گاهی باید مدتی مکث کرد و دوباره فهمید که اصلاً چرا این مسیر را انتخاب کردهایم.
هریت در این معنا بیشتر از اینکه یک فیلم درباره «موفق شدن» باشد، فیلمی درباره انتخاب کردن و ادامه دادن در شرایط دشوار است.
آیا فیلم هریت ارزش دیدن دارد؟
اگر بخواهیم فقط از نظر سینمایی قضاوت کنیم، پاسخ من بله، با چند انتظار واقعبینانه است.
هریت فیلمی بینقص نیست. فیلمنامه در بخشهایی قابل پیشبینی میشود و بعضی منتقدان معتقدند فیلم میتوانست پیچیدگی بیشتری به روایت تاریخی خود اضافه کند. اما بازی Cynthia Erivo، اهمیت داستان و توانایی فیلم در نزدیک کردن یک شخصیت تاریخی به مخاطب امروز، ارزش تماشای آن را حفظ میکند.
اما ارزش فیلم برای مخاطب فقط به کیفیت سینمایی آن محدود نمیشود.
هریت داستان زنی است که در شرایطی بسیار دشوار مجبور میشود تصمیم بگیرد، خطر را ارزیابی کند و برای چیزی که برایش اهمیت دارد اقدام کند.
شاید یکی از مهمترین تفاوتهای هریت با بسیاری از فیلمهای انگیزشی همین باشد.
فیلم نمیگوید:
»اگر به اندازه کافی بخواهی، حتماً موفق میشوی. «
چنین وعدهای با واقعیت زندگی سازگار نیست.
آنچه داستان بیشتر نشان میدهد این است که ممکن است از نتیجه مطمئن نباشی، اما میتوانی درباره ارزش هدفت فکر کنی، اطلاعات جمع کنی، از دیگران کمک بگیری و قدم بعدی را انتخاب کنی.
جمعبندی؛ هریت چه چیزی برای ما دارد؟
هریت در ظاهر داستان زنی از قرن نوزدهم است که برای آزادی خودش و دیگران مبارزه میکند. اما وقتی از فضای تاریخی فیلم کمی فاصله بگیریم، سؤالهایی که داستان ایجاد میکند همچنان برای مخاطب امروز قابل درک هستند.
همه ما ممکن است در مقطعی از زندگی با شرایطی روبهرو شویم که انتخاب کردن را دشوار کند.
ممکن است ندانیم چه رشتهای انتخاب کنیم، چه شغلی برایمان مناسب است، آیا باید مسیر فعلی را ادامه دهیم یا تغییرش دهیم، یا حتی اینکه هدفی که سالها برایش تلاش کردهایم واقعاً انتخاب خودمان بوده است یا نه.
هیچکدام از این موقعیتها با شرایط زندگی هریت قابل مقایسه نیستند. اما یک سؤال مشترک وجود دارد:
وقتی همه جوابها روشن نیستند، چطور تصمیم بگیریم؟
هریت برای این سؤال یک نسخه آماده ارائه نمیدهد. اما داستانش نشان میدهد هدف داشتن، بهتنهایی کافی نیست؛ هدف باید به انتخاب و عمل تبدیل شود.
فیلم همچنین تصویری واقعبینانهتر از شجاعت ارائه میدهد. شجاع بودن الزاماً به معنای نترسیدن نیست. گاهی فرد میترسد، شرایط را سخت میبیند و با این حال تصمیم میگیرد قدم بعدی را بردارد.
لازم نیست همین امروز تمام آیندهات را بدانی.
ممکن است لازم باشد اول خودت را بهتر بشناسی، اطلاعات بیشتری جمع کنی، با آدمهای آگاه صحبت کنی و بعد یک تصمیم بگیری.
ممکن است تصمیم اولت هم بهترین تصمیم نباشد. در آن صورت، میتوانی نتیجه را بررسی کنی و مسیر را اصلاح کنی.
به همین دلیل، هریت را میتوان بیشتر از یک فیلم درباره یک شخصیت تاریخی دید؛ فیلم میتواند بهانهای برای فکر کردن درباره هدف، آزادی انتخاب، تابآوری، مسئولیت و شناخت خود باشد.
دستهها
- اختلال اضطراب
- اختلال افسردگی
- اختلال وسواس
- انتخاب رشته
- انتخاب رشته نهم
- تحصیلی
- توسعه فردی
- دستهبندی نشده
- روانشناسی
- روش مطالعه انسانی
- روش مطالعه تجربی
- روش مطالعه دروس
- روش مطالعه ریاضی
- شخصیت شناسی
- شخصیت شناسی mbti
- شخصیت شناسی آرکیتایپ
- کهن الگوهای زنانه
- کهن الگوهای مردانه
- معرفی دانشگاه
- معرفی رشته
- معرفی رشته های انسانی
- معرفی رشته های تجربی
- معرفی رشته های ریاضی
- معرفی رشته های زبان
- معرفی رشته های شناور
- معرفی رشته های هنر
- معرفی فیلم
- معرفی کتاب
- معرفی مشاهیر
