وقتی یک بیماری عفونی در حال گسترش است، چند ماه تأخیر در شناخت آن میتواند هزینه سنگینی داشته باشد. پردیس ثابتی بخش مهمی از فعالیت علمی خود را دقیقاً روی همین مسئله متمرکز کرده است: اینکه با کمک ژنتیک، داده و فناوریهای محاسباتی بتوان بیماریهای عفونی را سریعتر شناسایی و مسیر انتشارشان را بهتر دنبال کرد.
نام او در جریان شیوع ابولا در غرب آفریقا بیشتر در سطح جهانی شناخته شد؛ اما مسیر حرفهای ثابتی به ابولا ختم نشد. از پژوهش در ژنتیک انسانی و بیماریهای عفونی تا توسعه زیرساختهای پایش بیماری در آفریقا و پروژه Sentinel، کار او بهتدریج از مطالعه بیماریها به سمت آمادگی برای همهگیریهای آینده حرکت کرده است.
پردیس ثابتی کیست و چرا شناخته شده است؟
پردیس ثابتی پزشک و دانشمند ایرانیتبار، استاد دانشگاه هاروارد، عضو اصلی Broad Institute و پژوهشگر Howard Hughes Medical Institute است. حوزه اصلی فعالیت او ژنتیک محاسباتی، زیستشناسی تکاملی و بیماریهای عفونی است و آزمایشگاه او روی موضوعاتی مانند تکامل پاتوژنها، ژنتیک انسان و پایش بیماریهایی از جمله ابولا، لاسا، زیکا و SARS-CoV-2 کار کرده است.
ثابتی در تهران متولد شد و در دو سالگی به آمریکا مهاجرت کرد. تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته زیستشناسی در MIT آغاز کرد، سپس بهعنوان Rhodes Scholar در دانشگاه آکسفورد به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری پرداخت و در ادامه مدرک پزشکی خود را با رتبه summa cum laude از Harvard Medical School گرفت.
شناختهشدن او فقط به دلیل حضور در دانشگاههای معتبر نیست. اهمیت کار ثابتی بیشتر به این برمیگردد که توانسته ژنتیک، پزشکی و علوم محاسباتی را برای بررسی یک مسئله واقعی به هم متصل کند: چگونه میتوان تغییرات و انتشار بیماریهای عفونی را زودتر فهمید؟
مسیر علمی پردیس ثابتی چگونه شکل گرفت؟
ثابتی در MIT زیستشناسی خواند و در آکسفورد به پژوهش درباره ژنتیک و تکامل پرداخت. فعالیتهای پژوهشی او در این دوره به بررسی اثر انتخاب طبیعی بر ژنوم انسان و ارتباط آن با بیماریها، از جمله مالاریا، مربوط بود. بعدتر در Harvard Medical School، مسیر پزشکی را با پژوهش ژنتیکی ترکیب کرد.
همین ترکیب میان پزشکی و پژوهش، بخش مهمی از مسیر حرفهای او را شکل داد. آزمایشگاه ثابتی بعدها روشهای محاسباتی و ژنومی را برای مطالعه تکامل در انسان و پاتوژنها توسعه داد؛ رویکردی که کمک میکند پژوهشگران بفهمند یک عامل بیماریزا چگونه تغییر میکند و چه ویژگیهایی ممکن است به بقای آن کمک کنند.
یکی از حوزههای مهم این تحقیقات، بیماریهای عفونی در غرب آفریقا، بهخصوص تب لاسا و ابولا بود. اینجا بود که پژوهش ژنتیکی از یک موضوع آزمایشگاهی به ابزاری برای پاسخ به بحرانهای واقعی سلامت عمومی نزدیک شد.
ابولا، نقطه عطف مهم در مسیر حرفهای او
شیوع ابولا در غرب آفریقا در سال ۲۰۱۴ یکی از مهمترین نقاط عطف زندگی حرفهای پردیس ثابتی بود. تیم او با همکاری پژوهشگران و مراکز درمانی در منطقه، ژنوم ویروس را از نمونههای بیماران توالییابی و تحلیل کرد تا تغییرات و مسیر انتقال آن بهتر مشخص شود.
اهمیت این کار در این بود که پژوهشگران میتوانستند به جای مشاهده صرفِ تعداد بیماران، تغییرات خود ویروس را نیز در طول زمان بررسی کنند. مقالهای که در سال ۲۰۱۴ در Science منتشر شد، بر پایه توالییابی ۹۹ ژنوم ویروس ابولا از ۷۸ بیمار در سیرالئون، الگوهای تغییر و انتقال ویروس را بررسی کرد. پردیس ثابتی نیز یکی از نویسندگان این پژوهش بود.
تیم ثابتی همچنین دادههای توالی ویروس را در جریان شیوع بهصورت عمومی منتشر میکرد. این رویکرد امکان همکاری سریعتر میان گروههای تحقیقاتی مختلف را فراهم میکرد و نشان میداد که در یک بحران عفونی، سرعت دسترسی به داده میتواند بخشی از خودِ پاسخ به بحران باشد.
نقش او در این دوره باعث شد در سال ۲۰۱۴، ثابتی همراه با گروهی که TIME از آنها با عنوان Ebola Fighters یاد کرد، بهعنوان Person of the Year مجله TIME معرفی شود. او همچنین در سال ۲۰۱۵ در فهرست TIME 100 قرار گرفت.
اما اهمیت ابولا برای مسیر ثابتی فقط به یک جایزه یا شهرت جهانی محدود نشد. تجربه این همهگیری یک سؤال بزرگتر را پررنگ کرد: اگر بتوانیم بیماری را پیش از گسترش گسترده شناسایی کنیم، چرا منتظر بمانیم تا بحران شکل بگیرد؟
از تجربه ابولا تا Sentinel
پاسخ به همین سؤال به یکی از مهمترین پروژههای سالهای اخیر ثابتی و همکارش، کریستین هپی، منتهی شد.
آنها از تجربه همکاریهای خود در غرب آفریقا برای توسعه Sentinel استفاده کردند؛ سامانهای برای پایش بیماریهای عفونی که هدف آن شناسایی و واکنش سریعتر به شیوع بیماریهاست. Sentinel در سال ۲۰۲۰ بهصورت رسمی راهاندازی شد و بر سه محور اصلی استوار است: تشخیص، اتصال دادهها و توانمندسازی نیروهای محلی.
در این مدل، فقط داشتن فناوری پیشرفته کافی نیست. بیمارستانها و مراکز درمانی باید بتوانند بیماری را تشخیص دهند، دادهها باید سریع به متخصصان و مسئولان سلامت برسد و نیروهای محلی نیز باید توانایی استفاده از این ابزارها را داشته باشند.
به همین دلیل Sentinel فقط یک پروژه ژنومیک نیست؛ تلاشی برای ساختن یک شبکه عملیاتی است که بتواند در محل وقوع یک شیوع، اطلاعات را سریع جمعآوری و تحلیل کند و به تصمیمگیری درباره واکنش به بیماری کمک کند.
این رویکرد نشان میدهد که تجربه ابولا برای ثابتی و همکارانش به یک درس عملی تبدیل شد: پیشگیری از همهگیری فقط به کشف فناوری جدید وابسته نیست؛ به ایجاد زیرساخت، آموزش و همکاری محلی هم نیاز دارد.
مهمترین دستاوردها و افتخارات پردیس ثابتی
کارنامه پردیس ثابتی فقط به یک دستاورد یا یک جایزه محدود نمیشود. از پژوهشهای تأثیرگذار در زمینه بیماریهای عفونی تا ایجاد راهکارهایی برای شناسایی زودهنگام همهگیریها، فعالیتهای او در سالهای مختلف با چندین افتخار علمی و حرفهای همراه بوده است.
عضویت در National Academy of Sciences
در سال ۲۰۲۶، پردیس ثابتی به عضویت National Academy of Sciences (NAS) آمریکا انتخاب شد؛ یکی از مهمترین افتخارات علمی این کشور که به پژوهشگران دارای دستاوردهای برجسته و مستمر اعطا میشود.
گرنت ۱۰۰ میلیون دلاری برای پروژه Sentinel
در سال ۲۰۲۵، بنیاد MacArthur مبلغ ۱۰۰ میلیون دلار برای توسعه پروژه Sentinel اختصاص داد. این مبلغ به خود ثابتی تعلق نگرفت، بلکه به Broad Institute برای توسعه این پروژه اختصاص یافت و ثابتی و کریستین هپی رهبران مشترک آن هستند.
انتخاب بهعنوان Rolex Laureate در سال ۲۰۲۶
پردیس ثابتی در سال ۲۰۲۶ در میان دریافتکنندگان Rolex Awards for Enterprise قرار گرفت. پروژه او با عنوان Preventing Epidemics بر شناسایی زودهنگام تهدیدهای عفونی و تقویت آمادگی برای همهگیریهای آینده تمرکز دارد.
حضور در فهرست TIME 100
ثابتی در سال ۲۰۱۵ در فهرست TIME 100، شامل ۱۰۰ فرد تأثیرگذار سال، قرار گرفت. این انتخاب بخشی از شناختهشدن فعالیتهای علمی و عمومی او در حوزه بیماریهای عفونی بود.
انتخاب بهعنوان «Ebola Fighter» سال ۲۰۱۴
در جریان شیوع ابولا در غرب آفریقا، TIME ثابتی و گروهی از پژوهشگران و کارکنان حوزه سلامت را در میان Ebola Fighters قرار داد؛ گروهی که بهعنوان Person of the Year سال ۲۰۱۴ انتخاب شدند.
دریافت Richard Lounsbery Prize
او در سال ۲۰۱۷ Richard Lounsbery Award را دریافت کرد؛ جایزهای که به دانشمندان جوان برای دستاوردهای برجسته در زیستشناسی و پزشکی اعطا میشود.
عضویت در National Academy of Medicine
ثابتی همچنین عضو National Academy of Medicine آمریکاست؛ عضویتی که نشاندهنده جایگاه علمی او در حوزه پزشکی و علوم زیستی است.
در کنار این موارد، فعالیتهای او در زمینه ژنتیک انسانی، بیماریهای عفونی و توسعه زیرساختهای پایش بیماری در آفریقا باعث شده است کارنامه حرفهایاش تنها به تعداد جوایز محدود نشود. اهمیت اصلی این دستاوردها زمانی روشن میشود که آنها را در کنار مسیر پژوهشی او، از مطالعه ژنوم و تکامل پاتوژنها تا تلاش برای پیشگیری از همهگیریهای آینده، قرار دهیم.
از مسیر پردیس ثابتی چه میتوان یاد گرفت؟
قرار نیست زندگی یک دانشمند را به چند جمله انگیزشی درباره موفقیت تبدیل کنیم. اما در مسیر حرفهای پردیس ثابتی چند نکته مشخص وجود دارد که ارزش توجه دارند.
ترکیب چند حوزه میتواند یک مزیت واقعی باشد
مسیر ثابتی فقط متعلق به پزشکی یا ژنتیک نیست. او از زیستشناسی، پزشکی، ژنتیک و علوم محاسباتی برای بررسی یک مسئله مشترک استفاده کرده است.
این موضوع یک نکته کاربردی دارد: گاهی ارزش یک مهارت زمانی بیشتر میشود که بتوانیم آن را به یک حوزه دیگر متصل کنیم. تخصص عمیق مهم است، اما توانایی ترکیب تخصصها نیز میتواند مسیرهای تازهای ایجاد کند.
پژوهش زمانی اثرگذارتر میشود که به مسئله واقعی متصل باشد
مطالعه ژنوم به خودی خود یک فعالیت آزمایشگاهی است؛ اما در ابولا، همین اطلاعات به درک بهتر تغییرات و انتقال ویروس کمک کرد. بعدتر همین تجربه در طراحی سیستمهایی مانند Sentinel به کار گرفته شد.
این مسیر نشان میدهد که فاصله میان «پژوهش» و «کاربرد» همیشه ثابت نیست. گاهی یک ایده بنیادی، وقتی در شرایط واقعی قرار میگیرد، کاربردی بسیار بزرگتر پیدا میکند.
تجربه یک بحران میتواند به طراحی راهحل برای بحران بعدی منجر شود
شاید مهمترین نکته مسیر ثابتی همین باشد. او بعد از ابولا صرفاً به مطالعه همهگیری گذشته ادامه نداد؛ بخشی از فعالیتهای بعدی به ساخت ظرفیتهایی اختصاص یافت که بتوانند در برابر شیوعهای آینده سریعتر واکنش نشان دهند.
Sentinel نمونه روشنی از این تغییر نگاه است: از واکنش به بیماری موجود به سمت آمادگی برای بیماری بعدی.
فناوری بدون زیرساخت کافی نیست
تجربه Sentinel نشان میدهد که ابزارهای پیشرفته ژنومیک و محاسباتی زمانی اثر بیشتری دارند که در کنار آزمایشگاههای محلی، نیروهای آموزشدیده، داده قابل دسترس و ارتباط مؤثر با نظام سلامت قرار بگیرند.
به همین دلیل، بخشی از فعالیت ثابتی به آموزش و ظرفیتسازی در آفریقا اختصاص دارد و Sentinel و پروژههای مرتبط با آن تاکنون هزاران نیروی علمی و بهداشت عمومی را آموزش دادهاند.
اگر میخواهید از مسیر پردیس ثابتی برای ساختن مسیر خود الگو بگیرید
قرار نیست مسیر پردیس ثابتی را عیناً تکرار کنید؛ شرایط، فرصتها و علایق هر فرد متفاوت است. چیزی که میتوان از مسیر او برداشت کرد، بیشتر نوع نگاه به یادگیری، ترکیب مهارتها و انتخاب مسئلهای است که ارزش دنبالکردن دارد.
اگر هنوز در حال تحصیل هستید
خودتان را خیلی زود به یک حوزه محدود نکنید. مسیر ثابتی نشان میدهد که آشنایی عمیق با یک زمینه، در کنار یادگیری حوزههای مرتبط، میتواند بعدها امکان ساختن مسیرهای متفاوتی را ایجاد کند.
اگر در ابتدای مسیر شغلی هستید
بهجای اینکه فقط به دنبال جمعکردن عنوان و مهارت باشید، سعی کنید آنها را در یک مسئله واقعی به کار بگیرید. ارزش مهارتها زمانی بیشتر مشخص میشود که بتوانند به حل یک مسئله مشخص یا ایجاد یک نتیجه قابل مشاهده کمک کنند.
اگر هنوز مسیرتان را پیدا نکردهاید
لازم نیست از همان ابتدا تصمیمی قطعی برای تمام آینده خود بگیرید. تجربهکردن حوزههای مختلف، انجام پروژههای کوچک و بررسی نتیجه هر تجربه میتواند کمک کند بهتدریج بفهمید چه کاری واقعاً برایتان مناسبتر است.
سوالات متداول درباره پردیس ثابتی
پردیس ثابتی کیست؟
پردیس ثابتی پزشک و دانشمند ایرانیتبار و استاد دانشگاه هاروارد است که در زمینه ژنتیک محاسباتی، زیستشناسی تکاملی و بیماریهای عفونی فعالیت میکند و عضو اصلی Broad Institute و Howard Hughes Medical Institute است.
پردیس ثابتی کجا تحصیل کرده است؟
او در MIT زیستشناسی خواند، سپس بهعنوان Rhodes Scholar در دانشگاه آکسفورد تحصیل کرد و در ادامه مدرک پزشکی خود را با رتبه summa cum laude از Harvard Medical School گرفت.
نقش پردیس ثابتی در تحقیقات ابولا چه بود؟
تیم او در جریان شیوع ابولا در غرب آفریقا، ژنوم ویروس را از نمونههای بیماران توالییابی و تحلیل کرد تا تغییرات و مسیر انتقال آن بهتر مشخص شود. نتایج این پژوهش در سال ۲۰۱۴ در مجله Science منتشر شد.
جمعبندی
پردیس ثابتی را نمیتوان فقط با فهرست دانشگاهها، جوایز یا عنوانهای دانشگاهیاش شناخت. بخش مهمتر مسیر او در نقطهای شکل گرفته که ژنتیک، پزشکی، علوم محاسباتی و مطالعه بیماریهای عفونی به یک مسئله واقعی متصل شدهاند.
ابولا باعث شد اهمیت این رویکرد در مقیاس جهانی بیشتر دیده شود، اما فعالیتهای بعدی او نشان داد که هدف فقط فهم یک همهگیری گذشته نیست. پروژه Sentinel و فعالیتهای مرتبط با پیشگیری از همهگیریها نشان میدهند که بخش مهمی از مسیر او اکنون به این سؤال اختصاص دارد که چگونه میتوان تهدیدهای عفونی را زودتر شناسایی کرد و پیش از تبدیلشدن آنها به بحرانهای بزرگ، برایشان آماده شد.
همین بخش از مسیر است که مطالعه زندگی پردیس ثابتی را از یک بیوگرافی ساده فراتر میبرد: داستان یک مسیر علمی که در آن پژوهش، فناوری و همکاری بینالمللی به دنبال حل یک مسئله واقعی و جهانی هستند.
دستهها
- اختلال اضطراب
- اختلال افسردگی
- اختلال وسواس
- انتخاب رشته
- انتخاب رشته نهم
- تحصیلی
- توسعه فردی
- دستهبندی نشده
- روانشناسی
- روش مطالعه انسانی
- روش مطالعه تجربی
- روش مطالعه دروس
- روش مطالعه ریاضی
- شخصیت شناسی
- شخصیت شناسی mbti
- شخصیت شناسی آرکیتایپ
- کهن الگوهای زنانه
- کهن الگوهای مردانه
- معرفی دانشگاه
- معرفی رشته
- معرفی رشته های انسانی
- معرفی رشته های تجربی
- معرفی رشته های ریاضی
- معرفی رشته های زبان
- معرفی رشته های شناور
- معرفی رشته های هنر
- معرفی فیلم
- معرفی کتاب
- معرفی مشاهیر
