ممکن است خلاصهنویسی کاری پرزحمت، وقتگیر و بیفایده بنظر برسد.
شما زمان زیادی را صرف خواندن چند بارهی دروس و مرور آنها کردهاید و اختصاص دادن زمان مجدد برای نوشتن نکات مهم مطالب خوانده شده و خلاصه کردن مطالب، برای شما سخت و ناممکن بنظر میرسد.
اما باید بدانید که اگر یکبار وقت بگذارید و مطالب خوانده شده را یاددداشت برداری و خلاصهنویسی کنید، در واقع در زمان خود برای دفعات بعدی مطالعه، صرفهجویی نمودهاید و کار شما به مراتب در آینده راحتتر میشود.
در این مقاله میخوانیم:
خلاصهنویسی یعنی چه؟
یک خلاصه مؤثر، یک متن را به شکلی بسیار کوتاهتر ارائه و تنها حقایق اساسی و اصلی آن را بیان میکند. با این حال، خلاصهنویسی مانند ترجمه نیست: وقتی چیزی را خلاصه میکنید، آن را کلمه به کلمه ترجمه نمیکنید، بلکه متن را به شکل فشردهای برای ارجاع بعدی دوباره در آینده خلاصهسازی میکنید. خلاصهنویسی موثر، هم برای تحقیق و پژوهش و هم برای امتحان ضروری است، زیرا میتواند در صرف زمان صرفه جویی زیادی کند و به شما امکان میدهد دروس مورد مطالعه خود را سریعتر مرور کنید.
دلایل انجام خلاصه نویسی چیست؟
1_ حجم کتابها و منابع امتحانی بسیار زیاد است. بخصوص که اگر شما داوطلب کنکوری باشید، این میزان چندین برابر هم میشود. پس برای کمتر شدن حجم موارد مورد مطالعه و زمان داشتن برای مرور نهایی، خلاصهنویسی لازم است.
2_ خلاصهنویسی امکان گردآوری و جمع کردن مطالب مهم و مشابه را فراهم میکند و از پراکندهخوانی جلوگیری به عمل میآورد.
3_امکان خواندن و مرور کردن مطالب مهم درسی را به شکل چندباره فراهم میسازد.
4_افزایش میزان و عمق یادگیری را برای شما ایجاد میکند. زمانی که مطلبی را مطالعه میکنیم، در حافظه کوتاهمدت ما قرار میگیرد و ممکن است به زودی فراموش شود.
تکنیکهای خلاصهنویسی کمک میکنند که در کوتاهترین زمان ممکن مطالب را یاداوری کرده و فراموشی آنها را به تعویق بیاندازیم.
سبک های مختلف خلاصه نویسی
در ادامه میخواهیم روشهای مختلف خلاصهنویسی رو باهم بررسی کنیم، که شما با توجه به علاقهتون روش و سبکی که براتون مناسبتر هست رو بتونین انتخاب کنین.
1) تغییر لحن
ممکن است فهم سبک نوشتاری کتابهای درسی برای شما سخت باشد یا حتی اگر از فردی دیگر نیز درخواست کنید تا همان مطلب را برای شما توضیح دهد، باز هم به طور کامل نتوانید موضوعات را درک کنید و بین مطالب ارتباط روشنی برقرار سازید.
اما زمانی که از کتابهایی با سبک بیان واضحتر و استفاده از کلمات سادهتر استفاده میکنید که همان مطلب را به شیوهای روانتر بیان کرده است یا یکی از دوستانتان با لحنی خودمانیتر آن را برای شما توضیح میدهد، به راحتی متوجه آن میشوید.
بنابراین در خلاصههای خود نیز تلاش کنید تا لحن نوشته شده در کتابهای درسی را به بیان و لحنی که برای شما قابل فهمتر است تغییر دهید و سپس یادداشتبرداری کنید. اینگونه در آینده نیز مرور و فهم مطالب برای شا راحتتر میشود.
2) استفاده از کلمات و جملات جایگزین
ممکن است در متن مورد مطالعه به کلماتی برسید که معنای آنها را درست نمیدانید و یا نامانوس و پیچیده بنظر میآیند. میتوانید در خلاصهنگاری های خود این کلمات را با واژههایی که سادهتر و قابل فهمتر هستند عوض کنید.
3) در نظر گرفتن کلمات کلیدی
کلمات کلیدی کلماتی هستند که در متن از اهمیت بسیاری برخوردارند. همچنین با دیدن مجدد آنها بخش بسیاری از مطلب را مجددا به خاطر میآوریم. لازم است بدانیم منظور از کلمه کلیدی صرفا یک کلمه نیست؛ بلکه یک عبارت است که از چندین کلمه تشکیل شده و معنای خاصی را میرساند.
یادداشت کردن کلمات کلیدی در هنگام خلاصه نویسی در تهیه نقشه ذهنی هم بسیار کاربردی خواهد بود که در بخشهای بعدی همین مطلب به آن خواهیم پرداخت.
4) نوشتن هر آنچه که به طور کلی یا گرفتهاید.
پس از مطالعه و مرور کامل مطلب درسی، هر آنچه که شما به عنوان نکات مهم از درس برداشت کردهاید و آنچه که به طور کلی آموختهاید را یادداشت کنید. این سبک خلاصهنویسی روشی موثر و بسیار حائز اهمیت در میان انواع سبکهای خلاصه نویسی به حساب میآید، چرا که اولین برداشتها و یادگیریهای شما از متون مورد مطالعه بسیار مهم است. همچنین میتوانید در مراجعات بعدی خود به خلاصهها هر آنچه که برای تکمیل و تصحیح بنظر میرسد را نیز اضافه گردانید.
تکنیک های خلاصه نویسی کدام است؟
1- تکنیک خلاصه نویسی کرنل
اولین مرحله یادداشت برداری به روش کرنل این است که یک کاغذ بردارید و آن را به سه قسمت تقسیم کنید. تقسیم بندی صفحه در این قسمت از اهمیت زیادی برخوردار است به این علت که شما وقتی که میتوانید اطلاعات را به بهترین شکل در کاغذ دستهبندی کنید، در ذهنتان هم با همان کیفیت ذخیره میشود.
خطی در سمت راست کاغذ خود بکشید تا کاغذ را به دو ستون تقسیمبندی کنید.
ستون سمت راست قسمتی است که باید در آن کلمات کلیدی را بنویسید. منظور از کلمات کلیدی کلمات یا عناوینی هستند که شما با دیدن آنها مطالب را به خاطر بیاورید.
برای مثال اگر شما در حال مطالعه تاریخ هستید، کلمات کلیدی شما نوشتن تاریخهایی که اتفاقات مهم در آن رخ داده است. به طور کلی باید در ستون سمت راست یا ستون کلمه کلیدی، عبارات و کلماتی را بنوسید که در به یاد آوردن و فهمیدن مطالب کلی به شما کمک خواهند کرد.
در قسمت سمت چپ باید عبارت یا بهتر بگوییم کلمات کلیدی بنویسید که عنوانی را که در سمت چپ نوشته شده است را با جزئیات بیشتری به یاد شما بیاورد. برای مثال اگر شما در قسمت سمت راست فرمول انرژی را نوشتهاید، در این قسمت میتوانید خود فرمول و نام کاشف آن را بنویسید.
این کار به شما این امکان را خواهد داد که سعی کنید به بهترین شکل تمامی مطالب را به خاطر بسپارید.
ستونی را هم باید در پایین جدول به شکل افقی ایجاد کنید و در این قسمت تمامی موارد مهمی که از خواندن متن یاد گرفتهاید و یا اتفاقی که افتاده است را به طور خلاصه یادداشت کنید.
2- نقشه کشی ذهنی یا مایندمپ
نقشه ذهنی (Mind Map) راهی آسان برای ایدهپردازی طبیعی از طریق طوفان فکری است که بدون نگرانی بابت نظم و ساختار ایجاد میشود. مایند مپ به شما اجازه میدهد که به تفکر خلاق و ایدههای خود ساختاری بصری ببخشید و با آن قدرت تحلیل و یادآوری خود را افزایش دهید.
مراحل ترسیم مایند مپ در زیر آورده شده است:
با مفهوم اصلی شروع کنید. ابتدا هدف اصلی نقشه ذهنی خود را مشخص کنید و آن را یادداشت کنید. از آنجایی که نقشههای ذهنی از درون شروع میشوند و به بیرون گسترش مییابند، ایده اصلی شما به موضوع اصلی نمودار تبدیل میشود.
مفهوم اصلی شما میتواند اینها باشند:
- مطالبی که قصد خلاصه کردن آن را دارید.
- مشکلی که سعی در حل آن دارید.
- یک مفهوم دشوار که شما سعی در یادگیری آن دارید.
فرض کنید باید خلاصهای در مورد مفهوم اصلی افزایش گرمایش کره زمین را بنویسید.
پس مفهوم مرکزی و اصلی در اینجا افزایش گرمایش کره زمین است.
اکنون که هدف اصلی نقشه ذهنی خود را مشخص کردهاید، شاخههایی را اضافه کنید که ابتداییترین موضوعات فرعی را مشخص میکند. شعب باید به شما کمک کنند تا اطلاعات را سازماندهی کنید. نگران گنجاندن جزئیات زیاد نباشید، کلمات کلیدی و عبارات کوتاه برای پرورش موضوع و انتقال مطالب کافی خواهد بود. با ادامه افزودن شاخهها، جزئیات بیشتر در مورد این شاخههای اولیه گنجانده خواهد شد.
هنگامی که موضوعات اصلی را در موضوع خود شناسایی کردید، شکلهای بیشتری اضافه کنید تا زمانی که اطلاعات ارزشمندتان تمام شود. اطمینان حاصل کنید که به سازماندهی اطلاعات خود با مهمترین چیزها به شکل مفهومی اصلی و جزئیات بیشتر دورتر ادامه میدهید. سازماندهی را در نقشه ذهنی خود با استفاده از رنگهای استاندارد در نمودار خود ترسیم کنید. خلاصه نویسی به شکل مایند مپ و یا نمودرهای درختی برای بخاطرسپاری و یاداوری مطالب بسیار مفید هستند و سبب سازماندهی بهتر آنها در ذهن میشود.
3- خلاصه نویسی به شکل علامت گذاری، خط کشیدن مطالب مهم، دسته بندی و حاشیه نویسی
علامت گذاری
زمانی که مطلبی را مطالعه میکنید، جایی که برایتان سؤال باقی میماند و مطلب را به طور کامل متوجه نمیشوید، از علامت سؤال (؟) استفاده کنید و کنار آن مطلب علامت بزنید.
هرجا احساس نمودید که مطالب، مهم بوده و امکان طرح سوال در امتحان وجود دارد، علامت تعجب (!) بگذارید و جایی که به یک کلمه یا عبارت کلیدی برخوردید، دور آن را خط بکشید و پاراگرافهای مهم را با ستاره (*) مشخص کنید. این روش خلاصهنگاری به افزایش دقت و توجه شما به نکات مهم و کلیدی کمک میکند.
خط کشیدن مطالب مهم
خط کشیدن زیر مطالب مهم روشی بسیار پرکاربرد در خلاصه نویسی محسوب میشود، چرا که برای همگان بدلیل اینکه اصل مطالب کتاب بدون کوچکترین تغییری مورد مطالعه قرار میگیرند، قابل اتکاتر و مطمئنتر است. میتوانید برای خطکشی زیر مطالب مهم از رنگهای مختلف ماژیکهای هایلایتر و یا خودکارهای رنگی استفاده کنید.
دقت داشته باشید که تنها زیر نکات و جملات مهم و قابل توجه خط بکشید نه اینکه تمام مطالب کتاب را خط کشی کنید، برای مثال جمع بندیهای پایانی موضوعات، دلایل موضوع پیش آمده، نکات تستی و …
دسته بندی
روش دسته بندی برای درسهایی همچون تاریخ، تاریخ ادبیات و … مفید و کارامد است. در این روش میتوان مطالب مختلفی را که از جهتی مشابه با یکدیگر هستند در یک دسته و ستون قرار داد و به این ترتیب حفظ و بخاطرسپاری مطالب نیز سادهتر میشود. برای مثال شعرایی که در یک قرن میزیستهاند و یا قالبهای شعری مشابه با یکدیگر را استفاده میکردهاند، نامشان را در یک ستون یادداشت کرد.
حاشیه نویسی
یکی از کارهای مهم و موثر در خلاصه نویسی و یادگیری بهتر مطالب ، حاشیه نویسی میباشد. در این روش پس از مطالعه هر پاراگراف یا ستون، کلیدی ترین و مهمترین مطلب عنوان شده را در یک جمله به زبان خودتان و نه با کلمات کتاب، خلاصه کرده و در کنار آن پاراگراف یادداشت نمایید.
این روش سبب افزایش تمرکز و دقت شما به هنگام مطالعه و افزایش توان یادگیری و یاداوری شما میشود.
دیدگاهتان را بنویسید
دستهها
- اختلال اضطراب
- اختلال افسردگی
- اختلال وسواس
- انتخاب رشته
- انتخاب رشته نهم
- تحصیلی
- توسعه فردی
- دستهبندی نشده
- روانشناسی
- روش مطالعه انسانی
- روش مطالعه تجربی
- روش مطالعه دروس
- روش مطالعه ریاضی
- شخصیت شناسی
- شخصیت شناسی mbti
- شخصیت شناسی آرکیتایپ
- کهن الگوهای زنانه
- کهن الگوهای مردانه
- معرفی دانشگاه
- معرفی رشته
- معرفی رشته های انسانی
- معرفی رشته های تجربی
- معرفی رشته های ریاضی
- معرفی رشته های زبان
- معرفی رشته های شناور
- معرفی رشته های هنر
- معرفی فیلم
